Ana Sayfa
Untitled Document

SIKÇA SORULAN SORULARI
BMMYK Türkiye 15.07.2008

A. İltica Prosedürü

S1: Türkiye’ye iltica talebinde bulunmak için geldim. Ne yapmalıyım?
C1: Lütfen telefonla veya Ankara ya da Van’daki binamıza gelerek BMMYK’dan kayıt görüşmesi tarihi alın. İçişleri Bakanlığı tarafından sizin için belirlenmiş ve BMMYK’ya kayıt olmadan polise kaydınızı yaptıracağınız şehir hakkında size tavsiyede bulunulacak. İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenmiş “uydu şehir” adı verilen şehirlerden birine gitmeniz gerekecek. Şu anda bu şehirlerin sayısı otuzdur ve bu şehirler Adana, Afyonkarahisar, Ağrı, Aksaray, Amasya, Bilecik, Burdur, Çankırı, Çorum, Eskişehir, Gaziantep, Hakkari, Hatay, Isparta, Kahramanmaraş, Karaman, Kastamonu, Kayseri, Kırıkkale, Kırşehir, Konya, Kütahya, Mersin, Nevşehir, Niğde, Sivas, Şırnak, Tokat, Van, ve Yozgat’tır. Farklı şehirlerdeki Yabancılar Polisi’nin adresleri için buraya tıklayınız. Türkiye’de yasal olarak kalabilmeniz için kayıt olmak amacıyla bir an önce Türk makamlarına başvurmanız gerekmektedir. Türk makamlarına karşı sorumluluklarınız hakkında daha fazla bilgi için BMMYK ve Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanmış broşürlere bakınız.

S2: İltica talebinde bulunurken BMMYK hizmetlerine para ödemem gerekir mi?
C2: Hayır, asla. Tüm BMMYK hizmetleri ücretsizdir. Herhangi bir dolandırıcılık veya yolsuzlukla karşılaşırsanız bunu Cenevre’deki Başmüfettişliğe elektronik posta: inspector@unhcr.org , telefon: +41-22-739 8844 veya faks: +41-22-739 7380 yoluyla bildirmeniz gerekir.

S3: Mülteci olarak kabul edilip edilmediğimi öğrenmem ne kadar sürer?
C3: 2008 yılında BMMYK’ya yeni başvuruda bulunanların sayısı 2007 yılına göre neredeyse iki katına çıkmıştır. 2007 yılının ilk 6 ayında BMMYK 3011 kişinin başvuru işlemlerini yapmıştır; bu sayı 2008 yılının aynı dönemi için 4754’tür. BMMYK’nın başvurularla ilgilenin personelinin sayısı artmadığı için bekleme süreleri maalesef uzamıştır. 
Şu anda kayıt ile görüşme arasındaki ortalama bekleme süresi 9 ay, kayıt ile karar arasındaki süre ise 10 aydır. Ancak, başvuru sahibi sayısına göre görüşme için bekleme süreleri bazen daha uzun olabilmektedir. Aynı zamanda istisnai dosyalarda ilk görüşmeden sonra bekleme süresi de daha uzun olabilmektedir. Dosyanız daha uzun inceleme veya örneğin BMMYK Merkez Ofisi’nin onayını gerektirebilir. Bu nedenle, dosyanızın işlenme süresi yukarıda belirtilen süre zarflarına uymayabilir. Bu süreç boyunca sabırlı olmaya çalışmanız önemlidir.

S4: Bekleme süresi bana çok uzun geldi. Daha erken bir görüşme tarihi alabilir miyim?
C4: Maalesef BMMYK görüşme tarihi konusunda yalnızca çok hassas dosyalara öncelik vermektedir (ailenize bakmakla yükümlü yalnız bir kadınsanız, ağır hastaysanız veya Türkiye’de yalnız bir yaşlıysanız vs.). Eğer bu gruplardan birine dahil olduğunuzu düşünüyorsanız, BMMYK’ya bir mektup yazabilir, durumunuzu açıklayabilir ve açıklamanızı destekleyen belgeler sunabilirsiniz (örneğin hastalığınızın niteliğini tarif eden bir doktor raporu). 

S5: Görüşmem yapıldı ama söylemeyi unuttuğum bir şey var. Dosyamla ilgilenen hukuk memuru ile konuşabilir miyim?
C5: Ekleyecek bir şeyiniz varsa lütfen bunu yazıya dökün, dosya numaranızı ekleyin ve posta, faks veya elektronik posta ile BMMYK’ya gönderin. Gönderdikleriniz hukuk memurunuza iletilecektir. 

S6: Dosyamın sonucunu nasıl öğrenebilirim?
C6: Bunu yapmanın en kolay yolu internet sitemize bakmaktır: http://results.unhcr.org.tr/ veya http://sonuclar.unhcr.org.tr/. Bilgilerinize ulaşabilmek için, BMMYK dosya numaranız ve doğum tarihinize ihtiyacınız vardır.
Sonuç size mektup yoluyla da iletilecektir. Eğer adresiniz değiştiyse, BMMYK’ya bunu faksla bildirin. Hakkınızda alınacak kabul veya ret kararı size mektup yoluyla bildirilecektir.  

S7: Mülteci olarak kabul edildiğimi öğrendim. Şimdi ne olacak?
C7: Lütfen BMMYK’nın size ulaşabilmesi için doğru bir telefon numarası belirtin. Eğer dosyanız yerleştirmeye uygunsa, karardan itibaren genellikle 2 hafta içersinde görüşmeye çağırılırsınız.
Lütfen bazı mültecilerin Türk Hükümeti’nin uygun görmemesi nedeniyle yerleştirilemediğini unutmayınız. Bazı mülteciler de ancak çok hassas durumda iseler yerleştirme işlemlerine tabi tutulurlar. Yerleştirme konusunda son kararın BMMYK veya Türk Hükümeti’ne değil, yerleştirme ülkesine ait olduğunu unutmayınız. Yerleştirme ülkelerinin çoğu komşu ülkelerden mültecileri yerleştirmeyi tercih etmektedirler. Eğer Türkiye’ye komşu olmayan bir ülkeden geliyorsanız yerleştirme için kabul edilmeyebilirsiniz. Daha fazla bilgi için, buraya tıklayarak yerleştirme konusundaki soru ve cevaplara ulaşabilirsiniz.   

S8: Kabul mektubumu kaybettim. Ne yapmalıyım?
C8: En yakın polis karakoluna giderek belgenizi kaybettiğinizi bildirmeniz gerekir. BMMYK’ya yeni bir kabul mektubu için başvurmadan önce polisten size verilecek zabtın bir kopyasını almanız gerekir. 

S9: Türkiye’ye benden sonra gelen kocamı/karımı ve/veya çocuklarımı dosyama eklemek istiyorum. Ne yapmalıyım?
C9: Lütfen BMMYK’dan yeni bir kayıt görüşmesi tarihi alın ve görüşmeye tüm belgeleri (pasaport, nüfus kağıdı, evlilik cüzdanı) getirin.

S10: Uydu şehrimi nasıl değiştirebilirim?
C10: Mülteci ve sığınmacıların Türkiye’deyken 30 uydu şehirden hangisinde kalmak zorunda olduklarına İçişleri Bakanlığı karar verir. Eğer başka bir şehre nakledilmek istiyorsanız, yasal olarak bulunduğunuz şehirdeki Yabancılar Polisi’ne talebinizin nedenlerini ayrıntılı olarak açıklayan bir dilekçe vermeniz gerekir. Eğer polis mektubunuzu kabul etmezse, posta ile şu adrese gönderebilirsiniz: Emniyet Genel Müdürlüğü, Yabancılar Daire Başkanlığı, İltica Bölümü, İlkadım Cad. No: 89, Dikmen 06100 ANKARA. İçişleri Bakanlığı talebinize olumsuz cevap verebilir. Eğer güvenlik nedenleriyle nakledilmek istiyorsanız, dilekçenizin bir örneğini BMMYK’ya gönderebilirsiniz.

 

S11: Polis dosyamın İçişleri Bakanlığı tarafından reddedildiğini veya kapatıldığını bildirdi. Ne yapabilirim ve BMMYK bana yardım edebilir mi?
C11: Karara itiraz edebilir ve itirazınızı destekleyen ek bilgi ve belgeleri bulunduğunuz şehirde polise verebilirsiniz. Eğer polis bunları sizden almazsa, Emniyet Genel Müdürlüğü, Yabancılar Daire Başkanlığı, İltica Bölümü, İlkadım Cad. No: 89 Dikmen 06100 ANKARA adresine iadeli-taahhütlü mektup ile gönderebilirsiniz. Lütfen itiraz mektubunuzun ve polisten size gelen mektubun birer örneğini BMMYK’ya göndermeyi unutmayın.

S12: Türkiye’de yasal olarak nasıl evlenebilirim?
C12: Nüfus cüzdanınız ve bekar olduğunuzu belirten medeni hal belgenizin aslı ile ikamet ettiğiniz yerdeki nikah memurluğuna başvurun. Belirtilen belgelere sahip kişiler yerel polisten tavsiye alabilirler. Yerel polis size gerekli belgeleri edinmenizde de yardımcı olabilir; ancak, polisten yardım almak bazen zor olabilir. BMMYK bu süreçte size yardımcı olmak için, kayıtlarımıza göre medeni halinizi belirten bir belge verebilir. 

S13: Türkiye’de yasal olarak evlendik. Dosyalarımızı nasıl birleştirebiliriz?
C13: Her birinizin asıl başvuru sahibi olarak dosyalarınızın birleştirilmesi için münferiden yazılı talepte bulunmanız gerekir. Ofisimiz, her ikinizin durumu doğrultusunda dosyalarınızın birleştirilip birleştirilemeyeceğini değerlendirecektir.

S14: İltica sürecinde bana yardımcı olması için bir avukata ihtiyacım var mı?
C14: Hayır, avukata ihtiyacınız yok; ama isterseniz bir avukat edinme hakkınızı kullanabilirsiniz. Ancak özel avukatın ücretini kendi başınıza karşılayabilmeniz gerektiğini unutmayınız. Uydu şehirlerde hukuki yardım için Baro’ya başvurabilirsiniz.  

 

B. Koruma

S 1: Gözetim altındayken iltica talebinde bulunabilir miyim?
C 1: Yabancılar Misafirhanesi’nde gözetim altındayken iltica talebinde bulunmak istiyorsanız, misafirhanedeki polise bu isteğinizi bildirmeniz ve BMMYK ile irtibata geçmeniz gerekir. BMMYK ile irtibata geçerek iltica talebinde bulunma isteğinizi dile getirmeniz yeterli değildir zira Türk makamları bu niyetinizi misafirhanenin nezaretinden sorumlu polise doğrudan bildirmenizi ister.
Türk makamlarının, Türkiye’den yasadışı yollarla ayrılmaya çalışırken yakalanmış kişilerin ve Türkiye’ye ilk geldiklerinde iltica talebinde bulunmak üzere yetkili makamlara ve BMMYK’ya başvurmamış kişilerin iltica prosedürüne erişimlerine izin vermek istemediklerini unutmayınız.   

2: Gözetim altındayken avukat talebinde bulunabilir miyim?
C 2: Prensipte evet. Ancak polis, yabancılara ücretsiz hukuk hizmeti sağlayan avukatların Misafirhane’de gözetim altında bulunanlara erişimine her zaman izin vermemektedir. Gözetim altında bulunduğunuz şehirdeki Baro’yla temasa geçebilirsiniz, irtibat bilgileri için buraya tıklayınız. Ancak yabancı misafirhanelerinde tercüme hizmetinin olmadığını ve dolayısıyla iletişimin her zaman mümkün olmadığını unutmayınız.  

S 3: Türkiye’de bana iyi muamelede bulunulmadığını düşünüyorum. Nereye şikayet edebilirim?
C 3: Her şehirde, Barolar’ın ofisleri vardır. Bu ofislerde şikayette bulunmanıza ücretsiz olarak yardımcı olacak bir avukat bulabilirsiniz. Ayrıca İnsan Hakları Başkanlığı’nın Türkiye’de insan hakları ihlal edilen kişilere yardım etmekle yükümlü komisyonları da mevcuttur.

 

S4:  İltica talebinde bulunursam gözetim altında tutulmama son verilecek mi?
C4: İltica talebinde bulunmanız illa ki gözetim halinizin sona ereceği anlamına gelmez. Serbest bırakılıp bırakılmayacağınıza Türk makamları karar verir.

 

S5: Gözetim altındayken iltica talebinde bulunursam BMMYK tarafından görüşmeye alınacak mıyım?
C5: BMMYK gözetim altındaki sığınmacılarla görüşme yapmak için elinden geleni yapmaktadır. Ancak BMMYK’nın gözetim altındaki sığınmacılarla görüşme yapmak için İçişleri Bakanlığı’ndan izin alması gerekmektedir ve Bakanlık bu izni her zaman vermemektedir. Türkiye’den yasadışı yollarla terk etmeye çalışırken yakalandıysanız veya Türkiye’ye ilk geldiğinizde ilgili makamlar ve BMMYK ile irtibata geçmediyseniz, Türk makamları iltica prosedürüne erişiminize izin vermek istemeyebileceklerini lütfen unutmayınız.

 

S6: BMMYK tarafından mülteci olarak tanınırsam gözetim altından serbest bırakılacak mıyım?
C6: BMMYK tarafından mülteci olarak tanınsanız bile serbest bırakılıp bırakılmayacağınıza karar verecek olan İçişleri Bakanlığı’dır. BMMYK serbest bırakılacağınıza söz veremez.

S 7: Köle muamelesi görüyorum ve fuhşa veya yapmak istemediğim diğer işlerde çalışmaya zorlanıyorum. Pasaportum ve diğer belgelerim elimden alındı. Ne yapabilirim?
C 7: İnsan ticareti mağduru olabilirsiniz. İnsan ticareti uluslararası hukuka ve Türk hukukuna göre yasadışıdır. İnsan ticareti çoğu zaman iyi örgütlenmiş suç şebekelerinin elemanları tarafından gerçekleştirilir.
Eğer insan ticareti kurbanı olduğunuzu düşünüyorsanız 155 numaralı telefondan polisi veya 156 numaralı telefondan jandarmayı aramalısınız. 157 yardım hattını da her zaman, her yerden, ücretsiz olarak arayabilir ve yardım isteyebilirsiniz.
157 yardım hattı haftanın 7 günü 24 saat hizmet vermektedir. Türkiye içinde cep telefonları da dahil olmak üzere herhangi bir telefondan 157 tuşlayarak yardım hattına ulaşabilirsiniz. www.countertrafficking.org adresinden ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz. Durumunuzu aynı zamanda Ankara veya Van’daki BMMYK Ofislerine de bildirebilirsiniz. Vereceğiniz bilgiler izniniz olmadan başka kuruluşlarla paylaşılmayacaktır.

 

S 8: İnsan ticareti mağduruyum. Bu durum nedeniyle menşe ülkeme dönmeye korkuyorum. Ne yapmalıyım?
C 8: Durumunuzu polise açıklayın ve iltica talebinde bulunmak istediğinizi söyleyin. Avrupa dışındaki bir ülkeden geliyorsanız BMMYK ile irtibata geçin. İnsan ticareti mağdurları Türkiye’de geçici olarak kalmak için insani nedenlerle verilen 6 aylık vizeye ücretsiz olarak başvurabilirler.

S 9: İnsan ticareti mağduru olan birini tanıyorum. Ona yardım edebilir miyim?
C 9: Evet. 155 numaralı telefondan polisi, 156 numaralı telefondan jandarmayı veya 157 yardım hattını arayabilirsiniz. Polis müdahale ederek yardımcı olacaktır.

 

C. Yerleştirme

S 1: Yerleştirme nedir?
C 1: Yerleştirme mülteciler için mevcut olan üç kalıcı çözümden biridir. Diğer iki çözüm gönüllü geri dönüş ve yerel bütünleşmedir. Prensipte, gönüllü geri dönüş veya yerel bütünleşme mümkün olmadığı zaman BMMYK mülteci kabul eden bir ülke arayarak mültecilere geldikleri ilk ülkede mümkün olmayan bir şekilde yardım etmeye çalışır.  

S 2: Mülteciler neden Türkiye’den başka ülkelere yerleştiriliyor?
C 2: Türkiye, Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin 1951 Cenevre Sözleşmesi’ni imzalamış ancak coğrafi bir çekince koymuştur. Bunun anlamı, ancak bir Avrupa ülkesinden geliyorsanız mülteci olarak kabul edilip Türkiye’de istediğiniz kadar kalabileceğinizdir. Eğer Avrupa ülkesi olmayan bir ülkeden gelen bir sığınmacıysanız Türk Hükümeti mülteci olup olmadığınıza karar verene kadar Türkiye’de geçici olarak kalmanıza izin vermektedir. Eğer mülteci olarak tanınırsanız, üçüncü bir ülkeye muhtemel yerleştirilmenize kadar veya menşe ülkenize gönüllü geri dönüşünüze kadar ülkede kalmanıza izin verilir. Tüm mültecilerin yerleştirilemeyeceğini lütfen unutmayın.

 S 3: Türkiye’den mülteci kabul eden ülkeler hangileridir?
C 3: Türkiye’den düzenli olarak mülteci kabul eden ülkelerin sayısı çok azdır. Bu ülkeler Avustralya, Kanada, İsveç ve Amerika Birleşik Devletleri’dir. Diğer bazı ülkeler, örneğin o ülkede yakın akrabalarınız varsa, sizi istisnai olarak kabul edebilir.

S 4: Mülteci statüsü tanınmış biri olarak yerleştirilme hakkına sahip miyim?
C 4: Hayır, yerleştirilme hakkına otomatik olarak sahip değilsiniz. BMMYK hiçbir ülkeyi başka bir ülkeden mülteci almaya zorlayamaz. Her ülke kimi kabul edip kimi kabul etmek istemediğine kendi karar verir. BMMYK’nın tahminlerine göre dünyada yerleştirmeye muhtaç 560,000 mülteci vardır. Ancak yalnızca 70,000 kişiyi yerleştirecek yer mevcuttur. Yani dünyadaki yerleştirmeye muhtaç mültecilerin yüzde beşinden daha azı yerleştirilebilmektedir.

S 5: Yerleştirme ülkemi seçebilir miyim?
C 5: Hayır, mültecilerin yerleştirme ülkelerini seçme hakkı yoktur. BMMYK tarafından mülteci olarak tanındıktan sonra dosyanız değerlendirilerek değişik ülkelerce belirlenen kriterlere göre hangi ülkenin sizi kabul etmek isteyebileceği belirlenmektedir. Ancak, belirli bir ülkeye zorla yerleştirilmeniz de mümkün değildir. 

S 6: Yerleştirilmek ne kadar sürer?
C 6: Dosyanız bir yerleştirme ülkesine sunulduktan sonra süreç o ülkenin programına göre devam eder. Çoğu yerleştirme ülkesinin sizi kabul edip edemeyeceklerine karar vermeleri aylarca ve bazen bir yıldan fazla sürer. Bu noktadan sonra Türkiye’den çıkış yapabilmek için aylarca beklemeniz gerekebilir çünkü gerekli düzenlemeler zaman alır.

S 7: Yıllardır Türkiye’deyim. BMMYK neden beni yerleştirmiyor?
C 7: Yerleştirme sürecinde çoğu zaman çözülemeyen birçok sorun olabilir.
Yerleştirme için Türkiye’den düzenli olarak mülteci kabul eden ülkelerin sayısı çok azdır. Ayrıca bu ülkeler her yıl Türkiye’den kabul edecekleri maksimum mülteci sayısını belirlemişlerdir (Avustralya: 300 kişi, Kanada: 450 kişi, İsveç: 50 kişi, ABD: yaklaşık 2.000 kişi).
Ülkelerin ne tür kişileri kabul edeceklerine dair kendi kriterleri vardır. Bazı ülkeler yalnızca belirli ülkelerden mülteci kabul eder. Bazı siyasi partilere üye olan kişileri veya şiddet içeren olaylara yada fuhşa karıştıklarını düşündükleri kişileri kabul etmek istemeyebilirler. Bazı ülkeler refakatçisi olmayan çocukları, ağır veya kronik hastaları ya da bakımı ülke için çok masraflı olacak kişileri almak istemeyebilir. Bazı ülkeler ise yalnızca o ülkede halihazırda aile mensupları olan mültecileri kabul eder.   

Genel olarak yerleştirme ülkeleri Türkiye’ye komşu ülkelerden gelen mültecileri kabul eder. Eğer Türkiye’ye uzak bir bölgeden (ör. Afrika veya Uzak Doğu) geliyorsanız, Türkiye’den sizi kabul edecek bir ülke bulmak çok zordur.

Ülkelerin katı kriterleri nedeniyle BMMYK’nın mülteci statüsü tanıdığı kişilerin yaklaşık yüzde 30’u yerleştirme ülkeleri tarafından kabul edilmez. Yani size mülteci statüsü tanınmış olsa bile, bu yerleştirilebileceğiniz anlamına gelmez.

Türk Hükümeti de belirli nedenlerden dolayı bazı mültecilerin Türkiye’den başka ülkelere yerleştirilmelerine izin vermez. Örneğin Türkiye’ye gelmeden önce başka bir ülkede koruma altına alındıysanız ve/veya iltica talebinde bulunduysanız veya Türk makamlarına kaydınızı yaptırmadınız ya da ikamet harcınızı Türkiye’ye geldiğiniz günden beri ödemediyseniz Hükümet ülkeden ayrılmanıza izin vermeyebilir. Ayrıca Türk Hükümeti’nin uluslararası korumaya muhtaç olmadığına kanaat getirdiği kişilerin de başka ülkeye yerleştirme amacıyla Türkiye’den ayrılmalarına izin verilmeyebilir.  

 

S 8: Bir yerleştirme ülkesi tarafından reddedilirsem ne olacak?
C 8: BMMYK sizi kabul edebilecek başka bir ülke bulmaya çalışacaktır.

 

S 9: Hiçbir yerleştirme ülkesi beni kabul etmezse veya Türk Hükümeti ülkeden ayrılmama izin vermezse bana ne olacak?
C 9: Bunlar meydana gelen durumlardır ve BMMYK’nın kontrolü altında değildir. Yerleştirilmeseniz bile hala BMMYK’nın ilgi alanındaki bir kişisiniz. BMMYK Türkiye’de yasal olarak kalmanız için elinden geleni yapacaktır.  

Türkiye’de barışçıl bir şekilde yaşamaya devam etmeli, yasalara uymalı, Türkiye’de kendinizin ve ailenizin geçimini sağlayabilmek için elinizden geleni yapmalısınız.

 

S 10: Bir akrabam ya da arkadaşım bana kefalet mektubu gönderirse BMMYK beni söz konusu ülkeye göndermeyi düşünür mü?
C 10: Hayır, yerleştirme kefalet ile yapılmaz ve kefalet yerleştirme ülkesinin seçimi konusunda alınan kararları etkilemez. Mültecilerin bir ülkeye yerleştirilmek için kefile ihtiyaçları yoktur.

S 11: Yurtdışında akrabalarım var. Aile birleştirme dahilinde yerleştirilebilir miyim?
C 11: Aile birleştirme kriterleri bir ülkeden diğerine farklılık göstermektedir. Genellikle yalnızca eşler, 18 yaşını doldurmamış çocuklar ve çocuklarına bağımlı olan 65 yaşın üstündeki ebeveynler aile birleştirme dahilinde kabul edilir.

S 12: BMMYK yerleştirme ülkesi başvuru formlarını doldurmama yardımcı olabilir mi?
C 12:  Maalesef hayır. BMMYK yeterli personeli olmadığı için yerleştirme ülkesi başvuru formlarını doldurmanıza yardımcı olamaz.

S 13: Eğer bir yerleştirme ülkesi tarafından kabul edilirsem çıkış sorunlarıyla karşılaşmamak için ne yapabilirim?

C 13: Türkiye’ye geldiğinizde size kayıt olmanız ve ikamet etmeniz için gösterilen uydu şehirdeki Türk makamlarına kaydınızı yaptırdıysanız ve size Türkiye’de yaşamanız için ikamet izni verildiyse, esas itibariyle çıkış prosedüründe bir sorun olmayacaktır. Her sığınmacı ve mültecinin kendi ikamet harcını ödemesi beklenir.

 

Ç. Türkiye’de Yaşamak

S 1: Türkiye’de yaşamak için ne kadar paraya ihtiyacım var?
C 1: Türkiye’nin farklı şehirlerinde yaşam maliyeti değişiklik gösterdiği için kesin bir rakam belirtmek zordur. Bazı şehirlerde diğerlerine oranla daha fazla yardım mevcuttur; ancak, ikamet yerinizi kendiniz seçemezsiniz.   
Genel olarak, dört kişilik bir aile ayda:

  1. 2 oda 1 salon mütevazı bir ev kirası için 200 Yeni Türk Lirası (YTL)
  2. Elektrik, su, telefon ve diğer giderler için 50 YTL
  3. Yiyecek için 200YTL ve
  4. İkamet harcı için 6 ayda bir kişi başı 274 YTL (çocuklar için bu miktarın yarısı) ayırmak zorundadır.

Türkiye’de çok mütevazı bir hayat sürebilmeniz için aile başı aylık toplam ihtiyacınız muhtemelen 600-700 YTL civarında olacaktır. 

S2: Hiç param kalmadı. Türkiye’de nasıl hayatta kalabilirim?
C2: Eğer bir uydu şehirde kayıtlıysanız, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SDYV) size yardım edebilir. Şehrinizdeki yabancılar polisine veya diğer mültecilere danışabilir ya da bulunduğunuz ilde yardım sağlayan sivil toplum kuruluşları olup olmadığını görmek için STK listesine bakabilirsiniz. Tüm kuruluşların imkanları gerçekten kısıtlı olduğundan ve tek bir kuruluş bütün ihtiyaçlarınızı karşılayamayacağından geçiminizi sağlayabilmek için birçok değişik kaynaktan yardım almanız gerekebilir.

S3: Bulunduğum şehirde yardım için nasıl başvurabilirim?
C3: Çoğu şehirde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na başvuruda bulunabilmek için şehrinizdeki yabancılar polisinden bir sevk mektubu almanız gerekmektedir. Başvurunuzu değerlendirirken sizi kaldığınız evde ziyaret edebilirler. Yiyecek, giyecek, kömür ve diğer tür ayni yardımların yanı sıra bazı şehirlerde nakit yardımı da alabilirsiniz.   
Bazı şehirlerde Belediyeler veya sivil toplum kuruluşlarının da yardım imkanları mevcuttur – STKların listesi için buraya tıklayın. Şehrinizdeki yabancılar polisi yerel yardım imkanlarından haberdar olabilir ve sorunlarınız karşısında onlardan yardım rica edebilirsiniz.  

S4: İkamet harcını ödemek zorundayım ama param yok. Ne yapabilirim?
S5: Türkiye’de yasal olarak nasıl çalışabilirim?
C5: Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkındaki (4817 sayılı) Kanun’a göre, 6 aylık oturma izinleri olan ve bir iş bulmuş yabancılar çalışma izni edinmek için işverenleriyle birlikte Çalışma Bakanlığı’na başvurabilirler. Çalışma Bakanlığı size çalışma izni verirse Türkiye’de çalışabilirsiniz. Maalesef bu süreç uzun ve karmaşık olduğu için BMMYK’nın bildiği çalışma izni alabilmiş kişi sayısı azdır. Eğer başvurunuzdan olumlu sonuç alırsanız lütfen BMMYK’ya bunu bildirin.      

S6: BMMYK’dan nasıl mali yardım talebinde bulunabilirim?
C6: Eğer statü tanınmış bir mülteciyseniz, durumunuz bir sosyal değerlendirme görüşmesinde ele alınabilir. Bazen BMMYK Ofisi’ne gelmeniz istenebilir veya telefonla aranabilirsiniz. Sosyal değerlendirme görüşmesi talebinizi faks veya mektup yoluyla da iletebilirsiniz. Dosya numaranızı ve size ulaşabileceğimiz bir telefon numarasını eklemeyi unutmayınız.  

S7: Her mülteci BMMYK’dan aylık maddi destek alır mı?
C7: Maalesef BMMYK Türkiye’deki tüm mültecilere maddi olarak destek sağlayamamaktadır. Ayrıca, yardım almak bir hak değildir. Statüsü tanınmış mültecilerin yaklaşık yüzde 20’si BMMYK’dan düzenli maddi destek almaktadır ve verilen aylığın miktarı Türkiye’deki tüm ihtiyaçlarınızı karşılamak için yeterli değildir. Kaynaklar sınırlı olduğu için önümüzdeki yıllarda BMMYK’nın sağlayacağı yardımın daha da azalması muhtemeldir.
Durumunuzu anlayabilmek için size örneğin gelir kaynaklarınız ve Türkiye’deki geçim masraflarınızla ilgili soruların sorulacağı bir görüşme yapılır. Görüşmede doğruyu söylemeniz önemlidir. BMMYK, yardım alan kişilerin listesini Türk makamlarıyla ve ortaklarıyla paylaşır ve diğer kuruluşların BMMYK’dan yardım almayan kişilere yardımda bulunabileceğini ümit eder.

S8: Mali görüşmeden sonra bir karar alınması ne kadar sürer?
C8: Eğer durumunuz çok acilse aynı gün içerisinde sonucu öğrenebilirsiniz. Genellikle sonuçlar görüşmeyi takip eden 2 hafta içerisinde belli olur; ancak, istisnai durumlarda 4 haftaya kadar beklemeniz gerekebilir.

S9: Sosyal değerlendirme görüşmesinin sonuçlarını nasıl öğrenebilirim?
C9: Değerlendirme görüşmelerinin sonuçları BMMYK internet sitesine (http://results.unhcr.org.tr/ veya http://sonuclar.unhcr.org.tr/) konur. Bilgilerinize ulaşabilmeniz için BMMYK dosya numaranıza ve doğum tarihinize ihtiyacınız vardır.

S10: Mali yardım başvurum kabul edildi. Yardımı nasıl alabilirim?
C10: Mali yardımınızı kayıtlı olduğunuz şehirdeki anlaşmalı bankalardan alabilirsiniz. Anlaşmalı bankaların listesi ve adresleri için buraya tıklayınız. Bankaya gittiğinizde fotoğraflı kimlik belgenizi veya BMMYK kabul mektubunu göstermeniz gerekecektir. Ödeme tarihini internet sitesinden öğrenebilirsiniz. Normal şartlar altında ödemeler her ayın 11. günü başlar ve takip eden 5 iş günü boyunca devam eder.  

S11: Mali yardım başvurum reddedildi. Başka bir başvuruda bulunmak için ne yapabilirim?
C11: Statüsü tanınmış bir mülteciyseniz, reddedildikten 3 ay sonra yeni bir sosyal değerlendirme görüşmesi talebinde bulunabilirsiniz. Sığınmacıysanız, son görüşmenizden 6 ay sonra yeni bir görüşme talebinde bulunabilirsiniz.

 

D.Gönüllü Geri Dönüş

S1: Gönüllü geri dönüş nedir?
C1: Gönüllü geri dönüş, dünya üzerindeki mültecilerin çoğu için öncelikli uzun vadeli çözümdür. Pek çok mülteci, koşullar elverişli hale gelir gelmez (genelde mültecileri menşe ülkelerinden ayrılmaya mecbur bırakan koşullar ortadan kalktığında) ülkelerine geri dönmeyi tercih etmektedir. Eğer menşe ülkeye geri dönüş güvenliyse ve mültecilerin menşe ülkelerine yeniden entegrasyonuna elverişli koşullar varsa, BMMYK mülteciler için en uygun çözüm yolu olarak gönüllü geri dönüşü teşvik etmektedir.

S2: Ben statü tanınmış bir mülteciyim ve ülkeme geri dönmek istiyorum. Ne yapmalıyım?
C2: Lütfen Ankara, Van veya Silopi’deki BMMYK Ofisleri veya eğer İstanbul’da iseniz İKGV Ofisi ile temasa geçerek talebinizi bildiriniz.
Geri dönüş kararınızı gerçekten gönüllü olarak verip vermediğinizi anlamak için BMMYK sizi bir mülakata alacaktır. BMMYK ayrıca, eşinizin ve diğer aile fertlerinizin geri dönüş kararını uygun bulup bulmadıklarını öğrenmek üzere onlarla da bir görüşme yapacaktır.
BMMYK, menşe ülkenize geri dönüşünüzün ne derecede güvenli olacağı hakkında size bilgi verecektir. Bu bilgiler, farklı güvenilir kaynaklardan edinilmiş olup aynı zamanda menşe ülkenizde bulunan BMMYK Ofisinden alınan bilgileri de içerebilir.
BMMYK, ülkenize güvenli ve insan onuruna yakışır şekilde dönebileceğinize kanaat getirdiğinde ve siz ve aile fertleriniz geri dönmeye gönüllü olduğunuzu teyit ettiğinizde, Ofis sizden geri dönmek istediğinizi beyan eden bir formu imzalamanızı isteyecektir. Yetkililere yaptığınız sığınma başvurusunu geri çekmek ve ülkeden çıkış için gereken izni almak için ikamet ettiğiniz şehirdeki Yabancılar Polisine gitmeniz istenecektir.

S3: Eğer menşe ülkeme geri dönmek istersem BMMYK bana maddi yardımda bulunabilecek mi?
C3: BMMYK size bilet şeklinde (iade edilemez) ulaşım yardımı yapabilir. Yapılacak münferit değerlendirmenin ardından, cüzi miktarda geri dönüş hibesi alabilirsiniz. (Eğer sizin ve aile fertlerinizin geçerli seyahat belgeleri yoksa) BMMYK size menşe ülkenizin Konsolosluğundan gerekli seyahat belgelerinin tedarik edilmesinde yardımcı olabilir.

S4: Menşe ülkeme gittikten sonra BMMYK bana yardım edebilir mi?
C4: Bazı ülkelerde, BMMYK’nin geri dönen mülteciler için yeniden entegrasyon programları mevcuttur ve eğer sizin ülkenizde böyle bir program mevcutsa, bu etkinliklerden yararlanabilirsiniz. Programlar genelde doğrudan bireyler için değil, topluluğun geneli için tasarlanmıştır. Ülkenizde bir yeniden entegrasyon programı olmasa bile, BMMYK yerel BMMYK Ofisini sizin geri dönüşünüz hakkında bilgilendirebilecek ve bir miktar destek sağlanıp sağlanamayacağı hakkında size bilgi verecektir.

S5: Ben bir sığınmacıyım ve menşe ülkeme geri dönmek istiyorum. BMMYK bana yardım edebilir mi?
C5: Eğer BMMYK tarafından statü tanınmış bir mülteci değilseniz (iltica talebiniz halen inceleme altındaysa veya BMMYK tarafından reddedildiyse), Ofis size de menşe ülkeniz hakkında bilgi verecek; ancak, size maddi ve mali bir destek sağlamayacaktır.

E. Sağlık

S1: Hastayım ve doktora gitmem gerekiyor. Bana kim yardımcı olabilir?
C2: Prosedür şehirden şehre farklılık gösterir. En yaygın görülen prosedür şu şekildedir:

Siz→ Polis → Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı → Hastane

Ancak, giderek artan sayıda şehirde ilk basamak sağlık hizmetini, şehirde yasal olarak ikamet eden diğer insanlar gibi, mahallenizin Sağlık Ocağı’nda alabilirsiniz. Bu ocaklar genellikle hamile kadınlar ve çocuklarla da ilgilenmektedir.
Daha kapsamlı bir tedaviye ihtiyaç duyuyorsanız ve paranız da yoksa, ikamet ettiğiniz yerde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na başvurabilirsiniz (binaları genellikle Valiliğe yakındır). Bazı şehirlerde, eğer çok hastaysanız doğrudan Devlet Hastanesi’ne başvurabilirsiniz. 
Ancak, çoğu durumda polisten bir sevk mektubu alarak bunu Vakıf’a yapacağınız başvuruya eklemeniz gerekmektedir. Karar bir kurul tarafından, bazen evinize yapılacak bir ziyaretin ardından verilir ve sonucu genellikle 1-2 hafta içerisinde öğrenebilirsiniz. Eğer Vakıf tedavi masraflarınızı karşılamayı kabul ederse, bu kararı hastaneye iletebilirsiniz.
Eğer vakıf talebinize olumsuz cevap verirse, kararı yazılı olarak talep edin. Kararın doğru olmadığını düşünüyorsanız, Vakıf’a yazılı itirazda bulunabilirsiniz. Baro (şehrinizdeki avukatların meslek örgütü) itirazınızda size yardımcı olabilir. Olumsuz kararı, hastalığınızla ilgili bir sağlık raporu ve tahmini tedavi masraflarıyla birlikte BMMYK’ya gönderebilirsiniz. BMMYK size yardım edip edemeyeceğini değerlendirecektir.   
Şehrinizdeki yabancılar polisi sağlık sistemini tanır; ne yapmanız gerektiği konusunda onlardan yardım rica edebilirsiniz.

S2: Doktor bana ilaç yazdı ama ilaçları alacak param yok. Bana kim yardımcı olabilir?

S3: Polise kayıt olmadım. Tıbbi ya da diğer yardımlardan nasıl faydalanabilirim?
C3: Türkiye’deki sisteme göre, herhangi bir Devlet yardımından faydalanabilmeniz için polise kaydınızı yaptırmış olmanız ve geçerli bir oturma iznine sahip olmanız gerekir.

S4: Psikolojik sorunlarım var ve yardıma ihtiyaç duyuyorum. Ne yapabilirim?
C4: Çoğu şehrin Devlet hastanesinde bir psikolog ve/veya psikiyatrın bulunması gerekir. Randevu almak için diğer sağlık hizmetlerinden faydalanmak için izlediğiniz adımları izlemeniz gerekir. Bazen şehrinizdeki Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’nda (SHÇEK) da psikolog bulunabilir.

 

F. Eğitim

S1: Çocuğum Türkiye’de okula gidebilir mi?

S2: Çocuğumun okul üniformasına ihtiyacı var ama benim alacak param yok. Bana kim yardımcı olabilir?
S3: Okul yetkilileri çocuğumu misafir öğrenci olarak kaydetti ve çocuğum eğitim yılının sonunda diploma almıyor. Bu normal mi?
S4: Dil sorunları yüzünden günlük hayatta birçok güçlükle karşılaşıyorum. Nerede Türkçe öğrenebilirim?
S5: Türkiye’de mesleki eğitim alabilir miyim?

C5: Evet, alabilirsiniz. Halk Eğitim Merkezleri ücretsiz olarak çeşitli eğitimler (bilgisayar dersleri, marangozluk, halı dokuma, berberlik vb.) düzenler ve eğitimden sonra size bir sertifika verilir. Mesleki becerilerinizi geliştirmeniz şiddetle tavsiye olunur; bu beceriler hangi ülkeye giderseniz gidin gelecekte size faydalı olacaktır.